بخش ۱ | درس ۲ از ۳
قیف جذب، از نیاز تا ماندگاری
در پایان این درس میتوانی:
- هشت مرحله قیف جذب و خروجی هر مرحله را نام ببری.
- با نسبتهای تبدیل، گلوگاه یک فرایند استخدام را پیدا کنی.
- تشخیص دهی هر مشکل رایج استخدام، در کدام مرحله ریشه دارد.
دو سؤال، پیش از هر چیز
قبل از خواندن ادامه، به این دو سؤال در ذهنت جواب بده:
استخدام از کجا شروع میشود؟
بیشتر ما میگوییم «از آگهی». اما آگهی مرحله سوم است. استخدام از لحظهای شروع میشود که کسی میرود یا کاری تازه به وجود میآید؛ و اولین سؤالش این است: آیا اصلاً باید کسی را استخدام کنیم؟
و کجا تمام میشود؟
نه در روز امضای قرارداد. استخدام وقتی تمام میشود که فرد جدید به بهرهوری کامل برسد و بماند. هر چیزی قبل از آن، هنوز وسط قیف است.
نقشه هشت مرحلهای
هر مرحله یک سؤال اصلی و یک خروجی مشخص دارد. اگر خروجی یک مرحله ساخته نشود، مرحله بعد روی هوا بنا میشود. هر مرحله، یکی از بخشهای همین دوره است.
۱
۲
۳
۴
۵
۶
۷
۸
مفهوم کلیدی
قیف یعنی در هر مرحله، عدهای وارد میشوند و عدهای کمتر بیرون میآیند. این ریزش طبیعی است. مسئله وقتی شروع میشود که ریزش در جای اشتباه اتفاق بیفتد: آدمهای درست زود بیفتند، یا آدمهای نامناسب تا آخر بیایند.
عددها چه میگویند؟
این قیف آخرین استخدام نیکآوران است، اگر مریم عددها را ثبت کرده بود (نمونه فرضی):
| مرحله | تعداد | نسبت عبور |
|---|---|---|
| رزومه دریافتی | ۳۲۰ | — |
| عبور از غربال اول | ۱۸ | حدود ۶٪ |
| مصاحبه حضوری | ۴ | حدود ۲۲٪ |
| پیشنهاد شغلی | ۱ | ۲۵٪ |
| ماندن بیش از ۶ ماه | ۰ | ۰٪ |
عدد ۳۲۰ خوب به نظر میرسد. اما فقط ۶٪ از غربال اول عبور کردهاند. یعنی آگهی آدمهای زیادی را آورده، نه آدمهای درست را. و ردیف آخر نشان میدهد مشکل اصلی جایی است که هیچکس اندازهاش نمیگیرد.
بینش
در قیف جذب، نسبتها از عددها مهمترند. ۳۲۰ رزومه خبر خوبی نیست؛ ۳۰۰ رزومه نامناسب یعنی ساعتها غربال بیحاصل. یک آگهی دقیق که ۶۰ رزومه بیاورد و ۲۰ تایش مناسب باشد، قیف سالمتری میسازد.
یک قیف، سه نگاه
هر کس از جای خودش به قیف نگاه میکند. روی هر نگاه بزن:
کارجو«با من چطور رفتار شد؟»
- چقدر طول کشید تا خبری شود؟
- آنچه در آگهی و مصاحبه شنیدم، با واقعیت یکی بود؟
- اگر رد شدم، کسی به من خبر داد؟
مدیر استخدامکننده«کی آدم مناسب میرسد؟»
- چرا اینقدر طول میکشد؟
- چرا رزومههایی که میبینم مناسب نیستند؟
- این نفر واقعاً از پس کار برمیآید؟
کارشناس جذب«گلوگاه کجاست؟»
- در کدام مرحله بیشترین ریزش را داریم؟
- کدام کانال، آدمهای ماندگارتری آورده؟
- کجا تصمیم بدون شاهد گرفته شد؟
کارشناس جذب حرفهای هر سه سؤال را همزمان در ذهن دارد. قیفی که فقط برای مدیر سریع است، معمولاً برای کارجو بد و برای سازمان پرهزینه است.
ریشه کجاست؟
هر جمله یک شکایت واقعی و رایج است. به نظرت ریشهاش در کدام مرحله است؟
«مدیر میخواهد کسی را استخدام کند، اما هیچکس نمیداند این نفر دقیقاً باید چه کاری بکند.»
«۴۰۰ رزومه آمد و ۳۹۰ تایش هیچ ربطی به شغل نداشت.»
«دو مصاحبهگر درباره یک نامزد دو نظر کاملاً متضاد داشتند و هیچکدام دلیل روشنی نداشت.»
«نامزد منتخب پیشنهاد را رد کرد، چون بازه حقوق را تازه در مرحله آخر فهمید.»
«سرپرست جدید بعد از سه ماه هنوز نمیدانست شاخص موفقیتش چیست.»
مشکل معمولاً در انتهای قیف دیده میشود: کسی میرود، یا پیشنهادی رد میشود. اما ریشهاش اغلب در مرحلههای اول است؛ جایی که شغل درست تعریف نشد یا آگهی وعدهای داد که سازمان نمیتوانست به آن عمل کند.
برگردیم به پرونده
سرنخ ۱ را باز کن
نیکآوران برای این صندلی فقط یک عدد ثبت کرده بود: تاریخ شروع کار هر نفر. نه تعداد رزومهها، نه دلیل رد نامزدها و نه دلیل خروج.
بدون داده، هر سه خروج شبیه «بدشانسی» به نظر میرسند. با داده، شروع میکنند به شبیهشدن به یک الگو.
تمرین ┃ ۷ دقیقه
صفحه ۳ کاربرگ «پرونده استخدام من» را برای آخرین استخدامی که در آن نقش داشتی پر کن:
- برای هر مرحله، تعداد ورودی و خروجی را بنویس؛ هر جا نمیدانی، بنویس «ثبت نشده».
- بزرگترین ریزش کجا بود؟ ریشهاش را در کدام مرحله میبینی؟
تعداد «ثبت نشده»ها خودش یک یافته است.
☘️از خانه منابع انسانی
در بیشتر سازمانها، جذب با یک فایل اکسل ساده بهتر میشود، نه با یک نرمافزار گران. شرط فقط یکی است: هر مرحله ثبت شود، حتی وقتی فقط یک نفر در آن مانده است.
گفتوگو
در سازمان تو، بزرگترین ریزش قیف در کدام مرحله است؟ در دیدگاههای پایین همین درس بنویس و ببین دیگران کجا گیر کردهاند.
اگر فقط سه چیز یادت بماند
- استخدام از «آیا لازم است؟» شروع میشود و با «ماند و بهرهور شد» تمام میشود.
- نسبت عبور هر مرحله، گلوگاه را نشان میدهد؛ عدد خام گمراه میکند.
- قیف از آخر نشت میکند، اما از اول سوراخ میشود.
✓ پایان درس ۲
برای ثبت پیشرفت، این دو دکمه را در پایین صفحه بزن:
قدم بعد: درس ۳ | کارشناس جذب؛ متصدی یا مشاور؟