پرسش شما دو بخش دارد که اغلب با هم قاطی می‌شوند: مرخصی استفاده‌نشده در طول سال‌های کار چه می‌شود، و هنگام پایان کار چه حقی برای شما می‌ماند. قانون کار برای هر دو حکم دارد، اما میان این دو حکم منطقه‌ای خاکستری هست که بیشتر اختلاف‌ها همان‌جا پیش می‌آید.
چقدر مرخصی دارید
ماده ۶۴ قانون کار مرخصی سالانه با استفاده از مزد را با احتساب چهار جمعه، جمعاً یک ماه تعیین کرده است. در رویه رایج این عدد به‌صورت ۲۶ روز کاری حساب می‌شود. برای کار کمتر از یک سال، مرخصی به نسبت مدت کار است. ماده ۶۵ هم برای کارهای سخت و زیان‌آور، مرخصی سالانه را پنج هفته تعیین کرده است. ماده ۷۰ می‌گوید مرخصی کمتر از یک روز کار، جزو مرخصی استحقاقی حساب می‌شود؛ یعنی مرخصی‌های ساعتی شما هم از همین سهمیه کم می‌شود.
سقف نه روز: ماده ۶۶
طبق ماده ۶۶، کارگر نمی‌تواند بیش از نه روز از مرخصی سالانه خود را ذخیره کند. این همان جمله‌ای است که واحد منابع انسانی به شما گفته است. اما توجه کنید که این ماده درباره حق ذخیره کردن است و درباره حالتی که کارفرما خودش مانع استفاده از مرخصی شده، صریح نیست.
زمان مرخصی با توافق است: ماده ۶۹
ماده ۶۹ روز استفاده از مرخصی را به توافق کارگر و کارفرما سپرده و اگر توافق نشد، نظر اداره کار محل ملاک است. تبصره همین ماده هم کارفرمایان کارهای پیوسته یا نیازمند حداقل نیروی ثابت را موظف کرده در سه ماه آخر هر سال، جدول مرخصی سال بعد را تهیه و اعلام کنند. این یعنی قانون، برنامه‌ریزی مرخصی را بخشی از وظیفه کارفرما دیده است.
منطقه خاکستری: روزهای بیش از نه روز
اگر شما مرخصی خواسته‌اید و کارفرما به دلیل نیاز کار موافقت نکرده، سرنوشت روزهای بیش از سقف نه روز محل اختلاف تفسیر است و رویه‌ها یکسان نیست. آنچه در این اختلاف‌ها وزن دارد، مدرک است: درخواست کتبی مرخصی و پاسخ منفی کارفرما. اگر همه درخواست‌هایتان شفاهی بوده، اثبات اینکه خودتان مرخصی را رها نکرده‌اید سخت می‌شود.
هنگام پایان کار: ماده ۷۱
ماده ۷۱ روشن است: در صورت خاتمه قرارداد کار، بازنشستگی، ازکارافتادگی کلی یا تعطیل کارگاه، مطالبات مربوط به مرخصی استحقاقی به کارگر پرداخت می‌شود و در صورت فوت، به وراث او. پس مرخصی ذخیره‌شده‌ای که در سوابق شما ثبت است، هنگام تسویه باید پرداخت شود.
پیش از استعفا این پنج کار را بکنید
- مانده رسمی را کتبی بگیرید: از واحد منابع انسانی گزارش مانده مرخصی سال‌به‌سال را بخواهید و با فیش‌ها و یادداشت‌های خودتان تطبیق دهید.
- مدرک درخواست‌ها را جمع کنید: پیام‌ها، ایمیل‌ها یا فرم‌هایی که نشان می‌دهد مرخصی خواسته‌اید و موافقت نشده است.
- از امروز کتبی درخواست دهید: هر مرخصی را در سامانه یا با نامه بخواهید، حتی اگر مدیرتان شفاهی موافق است.
- درباره استفاده یا پرداخت تصمیم بگیرید: می‌توانید با توافق کارفرما بخشی از مرخصی ذخیره را پیش از پایان کار استفاده کنید؛ زمانش طبق ماده ۶۹ توافقی است.
- برگه تسویه را با دقت بخوانید: ردیف مرخصی را جدا بررسی کنید و پیش از امضای رسید نهایی، اختلاف را کتبی ثبت کنید. اگر حل نشد، طبق ماده ۱۵۷ مسیر سازش در کارگاه و سپس هیئت تشخیص و حل اختلاف پیش روی شماست.
و یک نکته برای کارفرمایان: مرخصی انباشته، بدهی پنهان است که روز تسویه یکجا سر باز می‌کند. برنامه‌ریزی مرخصی در طول سال، هم برای سلامت تیم بهتر است و هم برای حساب‌های شرکت. برای دیدن متن مواد به صفحه قانون کار بروید.
گفت‌وگو
شش سال است در یک شرکت پخش کار می‌کنم و به دلیل کمبود نیرو هر سال فقط بخشی از مرخصی‌ام را گرفته‌ام. حالا واحد منابع انسانی می‌گوید طبق قانون فقط نه روز در سال ذخیره می‌شود و بقیه «سوخته». از طرفی قصد دارم چند ماه دیگر استعفا بدهم. آیا مرخصی‌های ذخیره‌شده‌ام هنگام تسویه پرداخت می‌شود؟ روزهای بیشتر از نه روز چه؟
نخستین دیدگاه را شما بنویسید